# Thunar Dosya Yöneticisi

&date;
2004 2005 2006 2007 Benedikt Meurer
2008 Samed Beyribey (ras0ir@eventualis.org)

Bu dokümanın dağıtımı, kopyalanması ve/veya düzenlenmesi GNU Özgür Belgeleme Lisansı 1.1 sürümü ve daha sonraki sürümleri de dahil olmak üzere, ancak değişmesi imkansız biçimde olmamak kaydı ile serbesttir. Lisansın tamamına Özgür Yazılım Vakfı sitesinden ulaşabilirsiniz.

Benedikt Meurer

    benny@xfce.org

os-cillation Sistem geliştirme Yazılım geliştiricisi
Bu kılavuz Thunar programının 1.0.2 sürümüne yöneliktir.

## Thunar programı hakkında

Thunar, Xfce Masaüstü Ortamı için geliştirilmiş yeni ve modern bir dosya yöneticisidir. Hızlı ve kolay bir kullanım sunmak için tasarlanmıştır. Arabirimi sade ve kolay öğrenilebilecek niteliktedir ve kesinlikle kafa karıştırıcı ve gereksiz seçenekleri öntanımlı olarak sunmamaktadır. Thunar dosya yöneticisinin açılışı ve dosya listeleme işlemi gayet hızlıdır.

Thunar dosya yöneticisi, entegre bir erişim suretiyle dosyalarınıza ve programlarınıza ulaşmanızı sağlar. Dosya yöneticisini şu işlemler için kullanabilirsiniz:

- Dizin ve doküman oluşturma.
- Dosyaları ve dizinleri gösterimi.
- Dosya ve dizin yönetimi.
- Özel işlemlerin çalıştırılması ve yönetimi.
- Ayrılabilir ortam erişimi.

## Dosya Yöneticisi Penceresi

Dosya yöneticisi öntanımlı olarak sol bölümde bir kısayol kısmı ve sağ kısımda bulunan esas alan ve onun üstündeki yol bilgisini gösteren adres satırından ibarettir.

Dosya Yöneticisi Penceresi

Kısayol Bölümü sisteminizdeki çeşitli dizinlere kısayol atamanızı sağlar. Listedeki ilk kısayol, kullanıcınızın bütün kişisel dosyalarının bulunduğu Ev dizininize ulaşmanızı sağlar. İkinci kısayol ise, silinen dosyaların yer aldığı ve isterseniz silinen dosyaları geri alabileceğiniz çöp kutusuna erişimi sağlar. Üçüncü kısayol ise, masaüstünde bulunan dosya, dizinler ve kısayolları barındıran Masaüstü dizinine ulaşmanız içindir. Dördüncü kısayol ise, kök dizinine ulaşmanızı sağlar - eğer yeni bir Linux veya Unix kullanıcısı iseniz, kök dizini keşfetmek heyecanlı olabilir. Değişik dizinlere tıklayın ve içerisinde ne olduğunu görün.

Dosya Sistemi kısayolu altında, kaldırılabilir sürücüler ve ortam bulunmaktadır. Yukarıdaki ekran görüntüsünde, Disket sürücüsü kısayolunu görebilirsiniz. Bu kısayollara tıklayarak kaldırılabilir sürücüler ve ortamlardaki verilere ulaşabilirsiniz. Daha detaylı bilgi için sayfasını inceleyebilirsiniz.

Diğer kısayollar ise kullanıcı tanımlı kısayollardır. Kendi kısayolunuzu belirlemek için yapmanız gereken kısayolunu oluşturmak istediğiniz dizini kısayol kısmına sürüklemektir. Böylece önemli dizinlerinize hemen ulaşabilirsiniz. Daha önce oluşturduğunuz bir kısayolu silmek için ise, kısayola sağ tıklayıp Kısa Yolu Kaldır seçeneğine tıklamanız yeterlidir. Kısayolunuzun ismini değiştirmek için, kısayola sağ tıklayıp, Kısa Yolu Yeniden Adlandır seçeneğine tıklamalısınız. Bu işlem sadece kısayol ile ilgilidir, kısayolunu oluşturduğunuz dizin üzerinde herhangi bir işlem gerçekleştirmemektedir.

Ana bölüm her zaman mevcut dizindeki içeriği gösterir. Dizinlere girmek için çift tıklamanız gerekmektedir ve dosya ve dizinler üzerinde işlem yapabilmek için sağ tıklamanız gerekmektedir. Sağ tıkladığınız zaman açılan menüde dosya veya dizine dair işlemleri görebilirsiniz. Birden çok dosyayı seçmek için, farenin sol tuşuna basılı tutarak toplu seçim yapabilirsiniz. Ayrıca alternatif bir yöntem olarak tek bir dosyayı seçerek, Shift tuşuna basılı tutarak yön tuşları ile birden fazla seçim yapmanız da mümkündür.

Adres satırı bulunduğunuz dizine giderken geçmiş olduğunuz dosya yolunu belirtir ve gösterir. Adres satırı kısmında gitmek istediğiniz dizine tıklayabilirsiniz. Adres satırı düğmelerinden birine sağ tıklayarak o dizine has işlemleri ve varsa seçenekleri düzenleyebilirsiniz.

### Görünümü Özelleştirme

Dosya yöneticisi pencerelerinde görünümü özelleştirmenin birçok yolu vardır. Eğer simge görünümünü beğenmezseniz, Görünüm Detaylı Liste Şeklinde Göster seçeneğini kullanarak o an içinde bulunduğunuz dizindeki içeriği listelenmiş biçimde görebilirsiniz.

Adres satırı görünümü yerine, araç çubuğu kullanmak istiyorsanız Görünüm Yer Seçici Araç Çubuğu Tarzı seçeneğini kullanabilirsiniz.

Sol kısımda görünümü ağaç görünümüne çevirmek istiyorsanız, Görünüm Yan Pencere Gözü Ağaç seçeneğini kullanabilirsiniz.

#### Detaylı Listede Gösterilecek Sütunlar

Detaylı Liste Şeklinde Göster seçeneğini kullanarak dizin içeriğini liste şeklinde görüntülüyorsanız, liste görünümünde gösterilecek sütunları özelleştirmek isteyebilirsiniz. Görüntülenecek sütunları görmek ve seçmek için, menüdeki Görünüm Sütunları Yapılandır... seçeneğini kullanabilirsiniz.

Görünür Sütunlar

Görünür Sütunlar

  Gösterilmesini istediğiniz sütunları listeden seçebilirsiniz. Yukarı Taşı veya Aşağı Taşı seçeneklerini kullanarak sütunların gösterim sırasını değiştirebilirsiniz. Yapmış olduğunuz değişiklikleri geri almak için Öntanımlı Kullan seçeneğini kullanabilirsiniz.

Sütun Boyutlandırma

  Gerekli olduğunda sütunları otomatik olarak genişlet seçeneği ile sütunlar istenilen bilginin uzunluğu doğrultusunda o bilginin uzunluğuna göre genişletilecektir.

## Dizin ve Dosya İşlemleri

### Dosyaların Açılması

Bir dosya açtığınız zaman, dosya yöneticisi o dosya tipine uygun işlemi gerçekleştirecektir. Örneğin, bir metin dosyasını açmak istediğinizde, o metin dosyası metin editörünüzde açılacağı gibi, bir resim dosyası da resimleri gösteren uygulama içerisinde açılacaktır.

Dosya yöneticisi dosyanın uzantısına bakarak dosya tipinin ne olduğuna karar verir. Eğer dosya bilinen bir uzantıya sahip değilse, dosya yöneticisi dosyanın içeriğini gözden geçirecektir.

#### Varsayılan İşlemi Çalıştırmak

Bir dosya için varsayılan işlemi çalıştırmak için, dosyaya çift tıklamalısınız. Örneğin, ses dosyalarına çift tıkladığınız zaman öntanımlı o ses dosyası çokluortam programı tarafından çalıştırılacaktır.

Thunar dosya yöneticisini tek tıklama ile dosyaların çalıştırılmasını sağlamak için ayarlamanız mümkündür. Bu konuda ayrıntılı bilgi için sayfasını inceleyiniz.

#### Öntanımlı Olmayan İşlemleri Çalıştırmak

Bir dosya için öntanımlı gerçekleştirilen işlem yerine, istediğiniz dosyayı Dosya menüsünden Birlikte Aç seçeneklerinden birini kullanarak veya sağ tıkladığınızda gösterilecek olan Birlikte Aç alt menüsü ile çalıştırabilirsiniz.

#### İşlem Ekleme

Bir dosya uzantısına işlem atamak için, şu işlemleri yapmalısınız:

1. Ana bölümde, işlem eklemek istediğiniz dosyayı seçin.

2. Menüden Dosya Diğer Uygulama ile Aç ... seçeneğine tıklayın.

3. Birlikte Aç menüsünde işlem için istediğiniz uygulamayı seçebileceğiniz gibi Özel bir komut kullan seçeneği yardımıyla o dosya işlemi için çalıştırılacak uygulamayı belirtebilirsiniz.

Böylece dosya için seçtiğiniz uygulama işlemler listesine eklenmiş oldu. Eğer bu tür dosyalar için öntanımlı olarak kullan seçeneğini işaretlemişseniz veya dosya için ilişkilendirilmiş başka bir işlem yok ise, yeni eklediğiniz işlem öntanımlı olacaktır.

Ayrıca Dosya Özellikler... menüsünde bulunan Birlikte Aç seçeneği ile de dosyanın başka bir uygulama ile açılmasını sağlayabilirsiniz.

#### İşlemleri Değiştirme

Bir dosya veya dosya tipi için tanımlanan işlemleri değiştirmek için, şu işlemleri gerçekleştirmelisiniz:

1. Ana bölümde, tipini değiştirmek istediğiniz dosyayı seçiniz.

2. Öncelikle Dosya Özellikler... menüsünü açmalısınız.

3. Yeni işlemi açılır menüdeBirlikte Aç seçeneği ile belirleyebileceğiniz gibi Başka Uygulama... seçeneği ile de belirleyebilirsiniz.

Daha önce atadığınız bir işlemi kaldırmak için, yukarıda anlatıldığı gibi Birlikte Aç menüsünü açıp, kaldırmak istediğiniz işleme sağ tıklayıp, Uygulama Başlatıcısını Kaldır seçeneğini kullanabilirsiniz.

### Dosya Özellikleri

Dosya özellikleri penceresi dosya ya da dizin hakkında dosya yöneticisinde gösterilenden daha fazla bilgi edinmenizi sağlar. Bu pencere ile, şu işlemleri gerçekleştirebilirsiniz.

- Özel dosyaların, mesela uygulama çalıştırıcılar ve URL linklerinin simgelerini değiştirebilirsiniz.

- Dosya veya dizine amblem atayabilir veya varsa amblemini kaldırabilirsiniz.

- Dosya ya da dizinin UNIX dosya izinlerini değiştirebilirsiniz.

- Dosyanın hangi uygulama ile çalıştırılacağını belirleyebilirsiniz.

Dosya Özellikleri

Dosya özellikleri penceresini açmak için, şu işlemleri yapmalısınız:

1. Araştırmak ya da değiştirmek istediğiniz dosya veya dizini seçmelisiniz. Birden fazla seçim yapıp dosya özelliklerini açmanız mümkün değildir.

2. Şunu gerçekleştirmelisiniz:

   - Öncelikle Dosya Özellikler... menüsünü açmalısınız.

   - Seçtiğiniz öğeye sağ tıklayıp Özellikler... seçeneğine tıklamalısınız.

   - Ayrıca bu işlemi Alt Enter tuşları ile de gerçekleştirebilirsiniz.

## Kaldırılabilir Ortam Kullanımı

### Kaldırılabilir Ortama Erişim

Thunar eğer HAL desteği ile derlenmişse veya FreeBSD kullanıyorsanız kaldırılabilir ortamı desteklemektedir. Buna rağmen FreeBSD 6.0 veya daha yeni sürümünü kullanıyorsanız, HAL kullanmanız tavsiye edilmektedir.

#### Ortam Bağlama İşlemi

Ortam bağlamak dosya sistemini ortama erişime uygun kılmak içindir. Ortam bağladığınız zaman, bağladığınız ortam dosya sisteminizin alt dizini olarak sisteminize eklenecektir.

Ortama erişmek için, ortamı uygun cihaza yerleştirmelisiniz ya da bağlamalısınız (mesela USB stick). Sol bölümde ortamın yer aldığını göreceksiniz. Eğer xfdesktop çalışıyorsa ve Dosya/çalıştırıcı simgelerini çalıştırmak için ayarlanmışsa bu ortam öğesi masaüstünüzde de yer alacaktır.

Ortamı bağlamak için, ortama ilişkin nesneye tıklamalısınız. Mesela, bir disketi bağlamak için, Disket Sürücü nesnesine tıklamalısınız. Dosya yöneticisi ortamın dosya sistemini, dosya sisteminizin hiyerarşisine ekleyecektir ve ana bölümde diskette bulunan içeriği gösterecektir.

#### Ortamı Çıkarmak

Eğer ortam sürücüsü motorlu ise (mesela CD-ROM), sol kısımda sağ tıklayıp, Çıkar seçeneği ile ayırabilirsiniz. Eğer sürücü motorlu değil ise (mesela disket veya USB stick ise), sağ tıklayıp Ayır seçeneği ile ayırabilirsiniz. Bu seçeneği seçtikten sonra güvenle kaldırabileceğinize dair bir uyarı alacaksınız.

Ayırma uyarısı

Buna karşın bu bilgilendirme sadece libnotify desteği var ise ve notification daemon kurulu ise gösterilecektir. Xfce için bir notification daemon'a Xfce Goodies Project sayfasından ulaşabilirsiniz. Eğer bilgilendirme desteği yok ise, açılır menü kaybolana kadar bekleyin ve ortamı bilgisayarınızdan çıkarın.

Eğer bir uygulama ortamdaki bir dosyaya erişim halinde ise ortamı ayıramayacağınızın bilincinde olmalısınız. Ayrıca dosya yöneticisi ortamı çıkarmak istemiyorsa, ortama erişen bütün uygulamaları kapattığınızdan emin olmalısınız. Ayrıca Terminal uygulamasını kullanarak da ortama erişmediğinizden emin olmalısınız.

Ortamı çıkarmadan önce ayırdığınızdan emin olmalısınız. Disketi ayırmadan disket sürücünüzden çıkarmamalısınız. Aynı durum USB stick için de söz konusudur. Eğer ortamı güvenli bir şekilde ayırmadan çıkarırsanız veri kaybına uğrayabileceğiniz gibi sisteminizde hasara da yol açabilirsiniz.

### Ayırılabilir Sürücü ve Ortam Yönetimi

Thunar thunar-volman kullanarak da otomatik olarak ayrılabilir sürücü ve ortam yönetimini sağlamaktadır. Ancak bu özellik HAL desteği gerektirmektedir.

Eğer HAL desteği mevcut ise ve thunar-volman sisteminizde kurulu ise, Thunar'ın Bölüm Yönetimi özelliğinden faydalanabilirsiniz. Öte yandan, dosya yöneticisi özelliklerini açıp, Gelişmiş sayfasına gidip, Birim Yönetimini Etkinleştir seçeneğini kontrol edebilirsiniz.

Sonraki aşama ise, ayrılabilir sürücü ve ortamın yönetimini isteklerinize göre özelleştirmek olacaktır. Bölüm Yönetimi bölümünde Yapılandır dKald yap

Ayrılabilir Sürücü ve Ortam

Eğer daha önce gnome-volume-manager kullanmış iseniz, aynı kullanım rahatlığını gnome-volume-manager benzeri arabirim ile de yaşabilirsiniz. Seçenekler kolay erişim sağlanması bakımından ayrı aygıt kategorilerine ayrılmıştır.

Storage sayfası en önemli seçenekleri barındırır. Bu seçenek isminden belli olduğu gibi sadece depolama aygıtlarına erişim için kullanılır. Removable Storage seçenekleri aşağıda açıklanacaktır.

Ayrılabilir sürücüleri takıldığı zaman bağla

  Bu seçeneği ayrılabilir sürücüleri (harici diskler veya USB stick) otomatik olarak bağlamak istiyorsanız seçmelisiniz.

  Bu seçenek ayrılabilir sürücü kullanmak istiyorsanız muhakkak seçili olmalıdır. Mesela, bu özelliği kaldırırsanız, taşınabilir müzikçalarlar otomatik olarak tanınmayacaktır. Multimedia sekmesinde Play music files when connected seçeneği işaretli ise tanımlanan komut çalışmayacaktır.

Ayrılabilir sürücü yerleştirildiğinde bağla

  Bu seçeneği optik sürücülerin (CDROM veya DVD) otomatik olarak bağlanmasını istiyorsanız seçiniz.

  Bu seçenek optik sürücü yönetimi için gereklidir. Mesela, bu özelliği devredışı bırakırsanız, optik sürücüye ilişkin otomatik çalıştırma özelliği kullanılmaz olacaktır ve Auto-run programs on new drives and media özelliği iş görmeyecektir.

Ayrılabilir ortam yerleştirildiğinde dosyaları görüntüle

  Bu seçeneği ortamı bilgisayarınıza yerleştirdiğinizde otomatik olarak ortamın barındırdığı dosyaları görüntülemek için kullanabilirsiniz. Eğer başka bir işlem atanmamışsa veya atanmış bir işlemi göz ardı ederseniz sadece içerik gösterilecektir. Mesela bir otomatik çalıştırılabilir betik içeren bir CD-ROM yerleştirdiğinizde Auto-run programs on new drives and media seçeneği işaretli ise, önce bunu çalıştırmak isteyip istemediğiniz sorulacaktır. Eğer göz ardı et seçeneğini kullanırsanız, CD-ROM içeriği görüntülenecektir.

Yeni sürücülerde ve ortamdaki uygulamaları otomatik çalıştırma

  Bu seçeneği ayrılabilir sürücü ve ortamlarda otomatik çalıştırma desteği için kullanabilirsiniz. Otomatik çalıştırma mekanizmasının nasıl işlediğini gösteren belge için Desktop Application Autostart Specification adresini ziyaret etmelisiniz. Güvenlik açısından sizden daima otomatik çalıştırma öncesi onay istenecektir.

  Eğer sisteminizde WINE kurulu ise, otomatik çalıştırma mekanizması `autorun.exe` dosyasını WINE kullanarak çalıştırmayı deneyecektir.

Yeni sürücülerde ve ortamdaki dosyaları otomatik açma

  Bu seçeneği ayrılabilir sürücü ve ortamları otomatik açmak için kullanabilirsiniz. Bu mekanizma hakkında daha detaylı bilgiye Desktop Application Autostart Specification sayfasından ulaşabilirsiniz. Güvenlik açısından, otomatik açma öncesi sizden onayınız istenecektir.

Kalan seçenekler bilgisayarınıza bir sürücü bağladığınızda ya da bir ortam taktığınızda çalıştırılacak komutları belirlemenizi sağlar. Çalıştıracağınız komut için üç özel değişken belirleyebilirsiniz. Bunlar:

`%d`

  Çalıştırılacak komut içerisinde `%d` yer alıyorsa, bu değer aygıtın dosya yolu ile değiştirilecektir. Mesela, bilgisayarınıza USB stick bağladığınızda yol `/dev/da0s1` veya `/dev/sda1`.

  Eğer aygıt dosyası ile ilintili bir aygıt yoksa veya aygıt dosyası herhangi bir sebepten dolayı bulunamıyorsa, `%d` değeri boş bir dizge ile değiştirilecektir.

`%h`

  Çalıştırılacak komut içerisinde `%h` değişkeni yer alıyorsa bu değer HAL UDI ile yer değiştirecektir.

`%m`

  Çalıştırılacak komut içerisinde `%m` değişkeni yer alıyorsa bu değer bağlama noktası ile değiştirilecektir. Eğer aygıt bağlanabilen bir aygıt değilse (mesela klavye veya yazıcı ise) veya otomatik bağlama devredışı ise, `%m` değeri boş dizge ile değiştirilecektir.

#### Bölüm Yöneticisi İçin Sorun Giderme İpuçları

Bölüm yöneticisi hakkında sorun giderme konusunda faydalı ipuçları sunmaktadır.

1. Thunar uygulamasının sistem servisi olarak çalıştığından emin olun. Bölüm yöneticisi servis olmadığından buna ihtiyaç duymaktadır. Xfce, öntanımlı olarak Thunar uygulamasını açılışta sistem servisi olarak çalıştırır. Eğer sistem servisi herhangi bir sebepten dolayı kapatılmış ise, menüdeki Çalıştır seçeneğini (klavye kısayolu Alt F2 veya masaüstüne sağ tıklayıp Çalıştır seçeneği) kullanarak `Thunar --daemon` yazıp Çalıştır seçeneğine tıklamalısınız.

2. Aygıtı taktıktan sonra ya da ortamı yerleştirdikten sonra thunar-volman uygulamasını Terminal uygulamasını kullanarak konsoldan çalıştırmayı deneyebilirsiniz. Öncelikle, lshal veya hal-device kullanarak aygıtın HAL UDI değerini öğrenmelisiniz. UDI değerini öğrendikten sonra, Terminal uygulaması içerisinde `thunar-volman --device-added <aygıtın-udi-değeri>` komutunu vermelisiniz ve çıktıyı takip ederek hatayı anlamaya çalışmalısınız.

Eğer hala çalışmıyorsa, Xfce Forumu veya Thunar geliştirici listesini kullanarak yardım isteyebilirsiniz.

## Dosya Yönetimi Seçenekleri

Dosya Yöneticisi Tercihleri menüsünü Thunar dosya yöneticisini ayarlamak için kullanabilirsiniz. Tercihler penceresini açmak için menüden Düzenle Tercihler... seçeneğine tıklamalısınız ya da Xfce4 Ayarları menüsündeki Dosya Yöneticisi öğesini kullanmalısınız.

Dosya Yöneticisi Tercihleri dört bölüme ayrılmıştır ve her bölüm değişik seçenekler barındırmaktadır ve her biri aşağıdaki bölümde açıklanacaktır. Tercihleri şu kategoriler altında düzenleyebilirsiniz:

- Öntanımlı görünüm ayarları.

- Yan pencere bölümü ayarları.

- Dosya yöneticisi pencerelerinin davranışı.

- Dosya yöneticisi gelişmiş özellikleri.

Thunar ayrıca birçok gizli seçenek barındırır ancak menü pencerelerini basit tutmak amacıyla bunları Tercihler penceresinde göstermemektedir. `README.thunarrc` dosyasını okuyarak bu gizli seçenekler hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.

### Görüntü Seçenekleri

Öntanımlı görünüm belirleyebilir, sıralama seçeneklerini ve görünüm seçeneklerini düzenleyebilirsiniz. Ayrıca dosya türlerinin önizlemesinin gösterilip gösterilmeyeceğini belirleyebilirsiniz.

Görüntü Seçenekleri

Yeni dizinleri şununla listele

  Dizinler için öntanımlı görünümü belirlemenizi sağlar. Yeni bir pencere açtığınızda belirlediğiniz görünüm kullanılacaktır. Bu simge görünümü, detaylı liste veya sıralı liste biçiminde olabilir. Ayrıca Önceki Aktif Görünüm seçeneği ile en son kullandığınız görünüm kullanılabilir.

Dizinleri dosyalardan önce listele

  Bu seçeneği eğer dizinlerin dosyalardan önce gösterilmesini istiyorsanız kullanabilirsiniz.

Küçük resimleri göster

  Bu seçeneği resim dosyalarının küçük resimlerini göstermek için kullanabilirsiniz. Dosya yöneticisi her bir dizin için küçük resim dosyalarını kullanıcının ev dizinindeki `.thumbnails` dizininde barındırmaktadır.

  Eğer temel küçük resim fonksiyonlarını daha çok dosya desteği ile birlikte geliştirmek istiyorsanız, bağlantısını incelemeniz gerekmektedir.

Simgelerin yanında yazı

  Bu seçeneği dosya ve dizin isimlerini dosya simgelerinin altında göstermek yerine yanında göstermek için kullanabilirsiniz.

### Yan Pencere Gözü Tercihleri

Bu kısımda yan pencere gözü ve ağaç görünümü tercihlerini ayarlayabilirsiniz.

Yan Pencere Gözü Tercihleri

Yan pencere gözü öntanımlı olarak sistem dizinlerinize kısayolları barındırır veya ayarlarsanız ağaç görünümünü kullanır. Bu bölümde kısayolların ve ağaç görünümün simge boyutunu ayarlayabilirsiniz. Ayrıca amblemlerin gösterilip gösterilmeyeceğini belirleyebilirsiniz.

Simge Boyutu

  Yan gözde gösterilecek simge boyutunu Çok Küçük (16x16 piksel boyutlarında) değeri ile Çok Büyük (128x128 piksel boyutlarında) değeri arasında ayarlayabilirsiniz.

Simge Amblemlerini Göster

  Bu seçeneği yan pencere gözünde amblemleri göstermek için kullanabilirsiniz. Dizinlere amblem belirlemek için Özellikler menüsünü kullanabilirsiniz. Bu işlemi gerçekleştirebilmek için, amblem atamak istediğiniz dizini seçip menüden Dosya Özellikler... öğesine tıklayabilir veya dizine sağ tıklayıp açılan menüden Özellikler... öğesine tıklayabilirsiniz.

### Davranış Tercihleri

Bu seçenek yardımı ile dosya yöneticisinin dosya ve dizinler ile etkileşimini düzenleyebilirsiniz.

Davranış Tercihleri

Öğeleri aktif etmek için tek tıklama

  Bu seçeneği eğer tek tıklama ile dosyaların işlemlerini gerçekleştirmek istiyorsanız kullanabilirsiniz. Bu seçeneği seçtiğiniz takdirde, o dosyanın üzerine geldiğinizde öğenin isminin altı çizilecektir ve kısa bir süre gecikmeden sonra otomatik olarak seçilecektir.

  Gecikme süresini aşağıdan belirleyebilirsiniz. Ayrıca aktif değil seçeneğinin üzerine getirerek otomatik seçimi kapatabilirsiniz.

Öğeleri aktif etmek için çift tıklama

  Bu seçenek yardımı ile bir dosya için tanımlanan işlemi çift tıklama ile gerçekleştirebilirsiniz. Ayrıca öğeyi tek tıklama ile seçebilirsiniz.

### Gelişmiş Seçenekler

Dosya yöneticisinin gelişmiş özelliklerini kullanabilirsiniz.

Gelişmiş Seçenekler

Dizin İzinleri

  Bir dizinin izinlerini değiştirmek için Özellikler menüsünü kullanabilirsiniz. Thunar dosya yöneticisini dizin izinlerini değiştirirken her zaman sizden onay istemesini, sadece o dizinde değiştirmesini veya o dizinin alt dizinlerinin izinlerini de değiştirmesi için ayarlayabilirsiniz.

Birim Yönetimi

  Thunar eğer HAL desteği ile kurulmuşsa ve thunar-volman paketi de kurulu ise, entegre bölüm yöneticisini de kullanabilirsiniz. Konu hakkında detaylı bilgiye ulaşmak için sayfasını inceleyebilirsiniz.

## Thunar'ı Özelleştirme

Bu bölümde dosya yöneticisini kendi istekleriniz doğrultusunda nasıl özelleştireceğiniz anlatılmaktadır.

### "Gönder" Menüsü

Thunar dosya ve dizinleri belirli noktalara taşımak için Gönder menüsünü barındırmaktadır. Gönder menüsüne erişmek için Dosya Gönder seçeneğini kullanabileceğiniz gibi, göndermek istediğiniz dizin veya dosyaya sağ tıklayarak Gönder seçeneğini kullanmanızı sağlamaktadır.

"Gönder" Menüsü

Öntanımlı olarak Gönder menüsü Masaüstü (Bağlantı Oluştur) seçeneği ile belirtilen dosya veya dizin için masaüstünde kısayol oluşturmaktadır. Ayrıca, eğer Kısayol bölümü etkin ise, o dizin için kısayol bölümünde kısayol oluşturmak için Yan pencere gözü (Kısa yol yarat) seçeneğini sunmaktadır. Öte yandan, ayrılabilir ortamlara da dosya gönderme işlemi bu menü yardımıyla yapılabilir. Thunar otomatik olarak ayrılabilir ortamı da gönderilebilir hedefler arasına almaktadır.

Thunar ayrıca E-posta eklentisi ile menüye eklenen E-posta alan seçeneği ile e-posta programında alıcısı tanımlanmış olmakla birlikte dosyayı eklenmiş olarak tanımlayan bir özellik sunmaktadır. Eğer seçim en az bir dizin içeriyorsa bunu ZIP arşivine koyup o şekilde hazırlamaktadır. Eğer birden çok dosya gönderilecekse ve bunların toplam boyutu 200Kib üzerinde ise, kullanıcıya dosyaların ZIP arşivine koyması için onay istemekte ve bu dosyaları ZIP arşivine koyup göndermektedir.

Thunar uygulamasının diğer özellikleri gibi Gönder menüsü desktop entry files standardına uygun olmak kaydıyla genişletilebilir. Bu dosyalar `$XDG_DATA_DIRS/Thunar/sendto/` dizinine kopyalanmalıdır. (`$XDG_DATA_DIRS` değişkeni hakkında bilgi almak için XDG Base Directory Specification sayfasını inceleyebilirsiniz)

`MimeType` ile hedef `.desktop` dosyası tanımlanmaktadır ve bu tanımlama sonucunda gerçekleştirilecek işlem Gönder menüsünde yer alacaktır. Mesela, Flickr sitesine JPEG biçimindeki resimleri yüklemek için, `MimeType=image/jpeg;` değeri kullanılmalıdır. Eğer `MimeType` belirlemezseniz yapmak istediğiniz işlem bütün dosyalar için geçerli olacaktır.

Örnek bir postr uygulaması aşağıdaki örnekte gösterilmektedir.

    # postr.desktop - Integrate postr into
    #                 the "Send To" menu.
    [Desktop Entry]
    Type=Application
    Version=1.0
    Encoding=UTF-8
    TryExec=postr
    Exec=postr %F
    Icon=postr
    Name=Flickr
    MimeType=image/jpeg;

Bu dosyayı `~/.local/share/Thunar/sendto/` altına kopyalarsanız (dizin yok ise oluşturmalısınız), JPEG dosyaları için Gönder menüsünde Flickr seçeneğini görebilirsiniz.

Thunar Project Wikisi Gönder menüsü için birçok örnek barındırmaktadır. Kendi oluşturduğunuz örnekleri de bu wiki sayfasında paylaşabilirsiniz.

### Önizleme Oluşturucular

Thunar küçük uygulamalar yardımıyla belirli dosyalar için önizlemeler oluşturmakta ve dosya içeriğinin önizlemesini göstermektedir. Bu küçük araçlar önizleme oluşturucusu olarak isimlendirilmektedir. Thunar öntanımlı olarak resimler ve yazıtipleri için önizleme desteği sunmaktadır. Ayrıca `gconf` desteği ile kurulmuşsa GNOME için kullanılan önizleme oluşturucular da kullanılabilir. Kullanıcılar bu önizleme oluşturucuların fonksiyonunu genişletmek isteyebilir.

Önizleme oluşturucu yazmak istiyorsanız, bir girdi ve Thumbnail Management Standard adresinde belirtilen standartlara uygun bir PNG çıktı dosyası veren bir uygulama çalıştırmalısınız. Ayrıca programınız önizleme boyutunu ayarlamanızı da sağlamalıdır. Büyük bir önizleme dosyası dosya listeleme işlemini yavaşlatabilir.

Önizleme dosyaları oluşturma işlemi bittikten sonra, önizleme oluşturu dosyanızı kayıt etmelisiniz böylece Thunar onu bulup kullanabilecektir. Yapmanız gereken tek şey, önizleme oluşturucusu için bir açıklama dosyasını (yani `.desktop` dosyası) `$XDG_DATA_DIRS/thumbnailers/` altına koymaktır.

#### Önizleme Oluşturucu Dosya Biçimi

Önizleme oluşturucu açıklaması Desktop Entry Format standardını kullanmaktadır.

    [Desktop Entry]
    Version=1.0
    Encoding=UTF-8
    Type=X-Thumbnailer
    Name=Your Thumbnailer
    MimeType=your-supported/mime-type;
    X-Thumbnailer-Exec=your-thumbnailer %i %o %s

`Version` ve `Encoding` Desktop Entry Specification standartları tarafından himaye edilmektedir. Yukarıdaki örnekteki değerleri kullanmanız yeterlidir. `Type` kısmı mutlaka `X-Thumbnailer` değerini içermelidir, aksi takdirde önizleme oluşturucunuz tanınmayacaktır. `Name` değeri önizleme oluşturucunuzu tanımlamaktadır.

`X-Thumbnailer-Exec` kısmı çalıştırılacak önizleme oluşturucusunu tanımlamak için kullanılmaktadır. Tanınan alan kodları şunlardır:

`%i`
  Önizleme oluşturacak girdi dosyasının yolu. Önizleme oluşturucusunun çalıştırılacağı bir dizine bağlı olabileceği gibi mutlak yol da kullanılabilir.
`%o`
  Oluşturulacak önizlemelerin saklanacağı çıktı dosyasının yolu. Çıktı dosyası, önizleme standartlarına göre geçerli bir PNG dosyası olarak yazılmalıdır. Çıktı yolu üçüncü parti yazılımları çalıştırırken sorunla karşılaşmamak için `.png` ile bitmemelidir.
`%s`
  Oluşturulacak önizleme dosyasının piksel boyutu. Bu parametre isteğe bağlıdır.
`%u`
  `%i` ile benzerdir fakat dosyanın URI değeri ile değiştirilmektedir. Bu özellik GNOME ile uyum sağlamak için eklenmiştir.
`%%`
  Tek `%` ile değiştirilecektir.

`%o`, `%i` ve `%u` değişkenlerini barındırmalıdır, aksi takdirde önizleme oluşturucusu bir işe yaramayacaktır.

Önizleme için `MimeType` - noktalı virgül ile ayrılan - MIME türlerini listelemektedir.

#### Örnek EPS Önizleyicisi

Bu örnek `.eps` dosyaları için önizleme dosyasının nasıl oluşturulacağını göstermektedir. İşlem için ImageMagick paketi ile birlikte gelen `convert` komutu kullanılmaktadır. Öncelikle `convert` ile istenilen boyutta bir önizleme oluşturulacaktır.

    #!/bin/sh
    #
    # eps-thumbnailer - Example thumbnailer script for EPS files.
    #
    # Usage: esp-thumbnailer eps-file png-file size
    #

    # command line parameters
    ifile=$1
    ofile=$2
    size=$3

    # invoke convert (ImageMagick)
    exec convert "eps:$ifile" -scale "$sizex$size" "png:$ofile"

Bu betiği `eps-thumbnailer` ismi ile kaydedip, çalıştırılabilir yaptıktan sonra `/usr/local/bin` altına kopyalamalısınız.

    $ chmod +x eps-thumbnailer
    $ sudo install eps-thumbnailer /usr/local/bin/eps-thumbnailer

Daha sonra, `eps-thumbnailer.desktop` isminde bir açıklama dosyası oluşturup şu şekilde görünmesini sağlamalısınız:

    [Desktop Entry]
    Version=1.0
    Encoding=UTF-8
    Type=X-Thumbnailer
    Name=EPS Thumbnailer
    TryExec=convert
    MimeType=image/x-eps;
    X-Thumbnailer-Exec=/usr/local/bin/eps-thumbnailer %i %o %s

Bu dosya `/usr/local/share/thumbnailers` altına kopyalanmalıdır (eğer bu dizin yoksa oluşturmalısınız)

    $ sudo install -d /usr/local/share/thumbnailers
    $ sudo install eps-thumbnailer.desktop /usr/local/share/thumbnailers/eps-thumbnailer.desktop

`eps-thumbnailer.desktop` dosyası özel anahtar olan ve yararlı bir önizleme oluşturmanızı sağlayacak `TryExec` özelliğini kullanmaktadır. Eğer `convert` belirtilmezse betik bir işe yaramayacaktır.

Son aşama ise, önizleme önbelleğini tekrar oluşturmak içindir, böylece Thunar önizlemeyi alacaktır. Önizleme önbelleği `$XDG_CACHE_HOME/Thunar/thumbnailers.cache` altında bulunmaktadır. Önizleme önbelleği Thunar tarafından otomatik olarak tekrar oluşturulmaktadır ancak isterseniz `thunar-vfs-update-thumbnailers-cache-1` aracı ile tekrar oluşturulmasını sağlayabilirsiniz. Bu araç `libexec` içerisinde yer alır. Eğer Thunar `/usr` altında kurulu ise, bu şu şekilde çalıştırabilirsiniz:

    $ /usr/libexec/thunar-vfs-update-thumbnailers-cache-1

Bu komutu mutlaka kendi kullanıcınızdan çalıştırmalısınız, eğer root olarak çalıştırırsanız, önizleme dosyaları sistem geneline yayılacaktır.

Eğer Thunar FAM veya Gamin servislerinden herhangi birisinin desteği ile derlenmişse otomatik olarak önizlemeleri gösterecektir. Göstermez ise Thunar'ı tekrar başlatmak için şu komutu verebilirsiniz:

    $ Thunar -q

komutunu vererek çalışan uygulamayı kapatıp, tekrar çalıştırabilirsiniz.

#### Önizlemeyi Temizleme

Thumbnail Management Standard ilkelerine uyarak oluşturulan önizlemeler `~/.thumbnails/` dizininde barındırılmaktadır. Oluşturulan önizlemeleri test etmek için, önizleme belleğini temizlemek için şu komutu verebilirsiniz:

    $ rm -rf ~/.thumbnails/

böylece ev dizininizde yer açmış olursunuz. Bütün bilgiler sisteminizde bulunan dosyalar tarafından oluşturulduğu için herhangi bir veri kaybı yaşamazsınız.

## Gelişmiş Başlıklar

### Toplu Yeniden Adlandırma İşlemi

Çoklu dosyaları yeniden adlandırma işlemi birden fazla dizin ve dosyayı yeniden adlandırmak için kullanılmaktadır. Thunar çoklu yeniden adlandırma desteği sunmaktadır. `Thunar -B` komutu ile yapılabileceği gibi, programın içinden de yapılabilir. Programın içinden yapmak için birden fazla dosyayı seçip F2 tuşuna basabilirsiniz veya menüden Düzenle Yeniden Adlandır... öğesini seçebilirsiniz.

Çoklu dosyaları yeniden adlandırma

Çoklu dosyaları yeniden adlandırma işlemi dosya isimleri veya uzantılarını değiştirmeye ya da her ikisini de değiştirmenizi sağlar. Thunar şu özellikleri sunmaktadır:

- Karakter silme.

- Numaralandırma.

- Tarih ve Saat Ekleme

- Yükleme ve Üstüne Yazma

- Arama ve Değiştirme

- Büyük ve küçük harfe dönüştürme

İlave Çoklu dosyaları yeniden adlandırma betikleri eklenti olarak kurulabilir. Thunar eklentileri sayfasını kontrol edebilirsiniz. Thunar Project Wikisi bu konuda daha açıklayıcı bilgileri barındırmaktadır.

### UNIX Dosya Sistemi

Thunar dosya yöneticisi sadece işini yaparak kullanıcıya ekstra bir işlem yaptırmamaktadır. Ancak yine de kullanıcının dosya sistemi hakkında bilgi sahibi olması beklenmektedir. Bu bölüm UNIX ve Linux da dahil olmak üzere türevlerinin dosya sistemi sistemi hakkında bilgi vermeye yöneliktir.

#### Dizinler ve Yollar

UNIX dosya sisteminde bütün dizinler basit bir üst dizine bağlıdır. Bu dizin kök dizin olarak adlandırılmaktadır ve Thunar üzerinde Dosya Sistemi olarak görüntülenmektedir. Dosya sistemi üzerinde gitmek istediğiniz dizine buradan ulaşabilirsiniz.

Herhangi bir dosya veya dizin yoluna göre tanımlanabilir. Yol, hedef dizin ya da dosyaya ulaşmak için üzerinden geçtiğiniz kısıma verilen isimdir. Örneğin, `/home/luke` dizini `home` dizininin alt dizinidir. `/home/luke/myfile.txt` dosyasına erişim için, kök dizinden home dizininine oradan da luke dizinine geçilmektedir. Bu da dosya yolunu ifade etmektedir.

Her kullanıcı kişisel dosyaları ve ayarları için kendi dizinine sahiptir. Bu dizin ev dizini olarak adlandırılmaktadır. Thunar her kullanıcı için özel bir simge ile bu ev dizinini göstermektedir. Ev dizini Windows işletim sistemindeki Belgelerim dizini ile benzerlik taşımaktadır. Ev dizinleri `/home` dizini altında yer alır ve her kullanıcının ismine göre `/home/kullanıcıismi` şeklinde dizin oluşturulur.

#### Dosya Türleri

UNIX ve benzeri sistemlerde herşeyin bir dosya olduğunu duymuş olabilirsiniz. Bu birçok güncel UNIX sistemi için doğrudur. Aygıtlar bile özel dosyalar biçimindedir. İlk bakışta ilgi çekici bir özellik gibi görünmese de bu UNIX ve benzeri işletim sistemlerinin güçlü bir özelliğidir. Diğer işletim sistemleri yeni teknolojiler için yeni konseptler gerektirse bile UNIX ve benzeri işletim sistemlerinin böyle bir konsept yenilemesine ihtiyacı bulunmamaktadır.

UNIX dosya sisteminde dört önemli dosya türü bulunmaktadır:

##### Sıradan Dosyalar

Sıradan dosyalar, metin dosyası, program veya başka türlü veri olabilir. Başka türlü veri, resim dosyaları, çoklu ortam dosyaları, ofis dokümanları olabilir. dosya sıradan dosyaları nitelemek için kullanılır.

##### Dizin Dosyaları

UNIX dosya sisteminde dizinler de birer dosyadır. Dizin başka dosyaları da içinde barındırabilen bir tür dosyadır.

##### Sembolik Bağ Dosyaları

Sembolik bağ dosyaları (genellikle symlink olarak isimlendirilir) başka bir dosya yoluna işaret eden özel dosyalardır. Sembolik bağ dosyaları önemli bilgi içermez ve sadece diğer dosyalara işaret ederler.

##### Aygıt Dosyaları

Daha önce de belirtildiği gibi aygıtlar da dosya olarak erişime açıktır. Bu özel aygıt dosyaları `/dev` dizini altında bulunur. Örnek verecek olursak, `/dev/hda` Linux üzerinde birincil IDE disk anlamına gelmektedir.

## Sıkça Sorulan Sorular

Bu kısımda Thunar hakkında sıkça sorulan soruları ve cevaplarını bulacaksınız. Eğer bu sayfada yer almasını istediğiniz bir soru var ise, talep etmeniz yeterlidir.

### Thunar neden çalıştırılabilir olarak işaretlenmiş dosyaları çalıştırmıyor?

Güvenlik nedeniyle Thunar sadece `application/x-desktop`, `application/x-executable` ve `application/x-shellscript` dosya türlerini çalıştırmaktadır. Desktop dosyalarının çalıştırılması için dosya da geçerli `Application`, `Exec` ve `URL` değerleri yer almalıdır. Diğer dosya türleri için kullanıcı dosyayı çalıştırılabilir olarak işaretlemelidir.

Ayrıca `application/x-executable` ve `application/x-shellscript` değerleri için, dosyanın bu türlere uymasına gerek yoktur, tanımlanmış bir tür bunlara uyuyorsa veya bu değerler için MIME türü belirtilmiş ise, bu yeterlidir.

### Thunar dosyalara ilişkin üstveriyi nerede tutuyor?

Thunar, üstveri adı verilen, dosya ve dizinler için belirlenen ayarları, bir tdb veritabanı dosyasında barındırmaktadır ve bu veritabanı dosyasına üstdosya adı verilmektedir. Bu dosya `$XDG_CACHE_HOME/Thunar/metafile.tdb` altında bulunmaktadır ve `tdbtool` aracı ile incelenebilir.

### Thunar ayarlarını nerede saklamaktadır?

Thunar kullanıcı tarafından yapılandırılabilen ayar dosyalarını bir `.ini` dosyası olarak `$XDG_CONFIG_HOME/Thunar/thunarrc` altında saklamaktadır ve herhangi bir metin editörü ile incelenmeye müsait bir şekilde sunmaktadır.

### Thunar dosya yöneticisinde fare hareketleri nasıl kullanılır?

Thunar şimdilik temel fare hareketlerini simge görünümünde sunmaktadır. Bu fare hareketlerini farenizin orta tuşuna (genelde tekerlek) basılı tutarak dört farklı yöne hareket ettirerek kullanabilirsiniz. Her yönün farklı bir işlemi vardır. Bunlar:

- Sol - bir önceki dizini açar
- Yukarı - ana dizini açar
- Sağ - bir sonraki dizini açar
- Aşağı - mevcut dizini tekrar yükler

### Farklı klavye kısayollarını nasıl atayabilirim?

Thunar bir kısayolu değiştirmek için GTK+ yöntemini kullanır. Fare işaretçisi ile menü seçeneğinin üstüne gelip istediğiniz klavye kısayoluna basmanız yeterlidir.

Klavye kısayolunu silmek için menü öğesinin üzerinde iken Backspace tuşuna basmanız yeterlidir.

Eğer kısayol değişmez ise, bu özelliği GTK+ içinde ayarlamanız gerekir. Bu 3 yolla mümkündür:

- Eğer Xfce 4.3 ve üstü bir sürümünü kullanıyorsanız, Kullanıcı Arayüz Ayarlarında bulunan Düzenlenebilir menü hızlandırıcıları seçeneğini işaretleyebilirsiniz.

- GNOME kullanıyorsanız, kontrol panelindeki Menü ve Araçlar bölümünde Düzenlenebilir Menü Hızlandırıcı özelliğini etkinleştirebilirsiniz.

- Ya da `~/.gtkrc-2.0` dosyanıza (eğer dosya yok ise oluşturmalısınız) şu satırı ekleyebilirsiniz:

      gtk-can-change-accels=1

### Thunar klavye kısayollarını nerede saklamaktadır?

Özel klavye kısayolları standart GTK+ map biçiminde `$XDG_CONFIG_HOME/Thunar/accels.scm` dosyasında saklanmaktadır. `;` ile başlayan satırlar yorum satırlarıdır. Bu dosya biçimi hakkında detaylı bilgi için GTK+ belgelerini inceleyebilirsiniz.

Eğer bir paketçi veya sistem yöneticisi iseniz ve sistem genelinde klavye kısayolları atamak istiyorsanız, bu işlem Thunardaki öntanımlı kısayollardan farklıdır. `$XDG_CONFIG_DIRS` dizinlerinden herhangi birinde `Thunar/accels.scm` dosyasını oluşturabilirsiniz. Mesela, `/etc/xdg` dizini eğer `$XDG_CONFIG_DIRS` olarak tanımlanmışsa (çoğu Linux dağıtımı için varsayılandır), sistem genelinde öntanımlıları `/etc/xdg/Thunar/accels.scm` içinde belirleyebilirsiniz. Thunar ilk açılışta bu dosyadaki kısayolları yükleyecektir.

## Destek

Hata kaydı girmek veya bir iyileştirme önerisinde bulunmak için http://bugzilla.xfce.org/ adresindeki hata takip sistemini kullanabilirsiniz. Yararlı bir hata kaydının iki unsuru vardır:

- Tekrarlanabilir olması. Eğer geliştirici böyle bir hatanın olduğunu kanıtlayamazsa, bu hatayı kapatamaz.

- Spesifik olması. İyi bir hata kaydı bütün detayların verildiği bir hata kaydıdır. Böylece geliştirici hatayı çözmede daha az zaman harcayacaktır ve kolayca hatayı çözebilecektir.

Eğer bir iyileştirme önerisinde bulunursanız, bunun nasıl bir yenilik getireceğini ve niçin yer alması gerektiğini açıklamanız gerekmektedir. Böylece eklenme şansı yüksek olacaktır. Ayrıca eğer geliştirici iseniz, iyileştirmelerinizi yama olarak gönderebilirsiniz. Ancak HACKING belgesini, özellikle Coding Style ile ilgili kısmı okumalısınız.

Eğer başka sorularınız varsa bunları thunar-dev tartışma listesinde veya irc.freenode.net üzerinde bulunan #thunar kanalında sorabilirsiniz.

## Thunar hakkında

Thunar Benedikt Meurer (benny@xfce.org) tarafından geliştirilmektedir. Daha fazla bilgi için Thunar websitesini ziyaret edebilirsiniz.

Bu dokümanın özgün sürümü Benedikt Meurer (benny@xfce.org) tarafından yazılmıştır. Bu dokümanın güncel sürümüne Thunar websitesi üzerinden ulaşabilirsiniz.

Bu yazılım Özgür Yazılım Vakfı tarafından yayınlanan GNU Genel Kamu Lisansı altında dağıtılmaktadır.

Bu yazılımla birlikte GNU Genel Kamu Lisansının bir kopyasını almış olmalısınız, eğer almadıysanız, Özgür Yazılım Vakfına yazabilirsiniz; Free Software Foundation, Inc., 59 Temple Place - Suite 330, Boston, MA 02111-1307, USA.